De geschiedenis van golf: waar de sport vandaan komt

De geschiedenis van golf: waar de sport vandaan komt

Golf voelt als een tijdloze sport, maar waar komt het spel eigenlijk vandaan? De golf zoals wij die kennen kreeg eeuwen geleden vorm aan de Schotse kust, maar het spel staat in een veel oudere Europese traditie van stok-en-balspelen, waaronder een Nederlandse voorloper. Een korte reis van middeleeuwse spelen naar de wereldsport van vandaag.

Oudere voorlopers en de Nederlandse colf

Door heel middeleeuws Europa werden spelen gespeeld waarbij een bal met een stok naar een doel werd geslagen. Denk aan het Romeinse paganica, het Chinese chuiwan, het Franse jeu de mail en chole, en het Engelse cambuca. Voor Nederlandse lezers het interessantst is de colf, ook wel kolven genoemd, waarvan er verwijzingen zijn tot in de dertiende eeuw. Het werd gespeeld op straat, op ijs en op omheinde banen. Het woord golf wordt door historici doorgaans herleid tot het Middelnederlandse colf of colve, wat club of slaghout betekende. Door de levendige handel tussen Nederland en de oostkust van Schotland kan het spel daar terecht zijn gekomen.

Over de precieze afstamming zijn historici het niet eens. Sommigen zien een duidelijke lijn tussen colf en golf, anderen benadrukken juist de verschillen. Wat vaststaat, is dat geen enkel spel bewijsbaar de directe voorouder is, en dat de Schotten de bepalende elementen toevoegden: een hole in de grond, een speler die individueel zijn eigen bal over een baan van meerdere holes speelt, met zo min mogelijk slagen als doel.

Ontstaan in Schotland

Golf kreeg zijn herkenbare vorm aan de oostkust van Schotland, op de zanderige links bij Edinburgh en St Andrews. Dat terrein, met natuurlijke glooiingen, goede afwatering en stevige grasmat, was ideaal om op te spelen. In de vijftiende eeuw was het spel er al enorm populair, zo populair zelfs dat het de overheid zorgen baarde.

Verboden door de koning

Op 6 maart 1457 verbood koning James II van Schotland zowel golf als voetbal per parlementsbesluit. De reden was militair: de spelen leidden mannen af van de verplichte boogschietoefeningen die nodig waren om het land tegen Engeland te verdedigen. Dit verbod is meteen de vroegste schriftelijke vermelding van het woord golf. Dat het in 1471 en 1491 opnieuw moest worden uitgevaardigd, laat zien dat vrijwel niemand zich eraan hield.

In 1502 pakte koning James IV zelf de clubs op en werd hij de eerste golfende vorst. Met die koninklijke goedkeuring verdween het verbod in de praktijk en verspreidde het spel zich door zestiende-eeuws Europa. Ook Mary, koningin der Schotten, wordt genoemd als een van de eerste vrouwelijke golfers; zij zou het spel naar Frankrijk hebben gebracht. Het woord caddie stamt trouwens uit die Franse periode, van cadet.

De eerste regels en St Andrews

In 1744 stelden de Gentlemen Golfers of Leith, later de Honourable Company of Edinburgh Golfers, de eerste bekende regels op: dertien artikelen, opgesteld voor een wedstrijd op Leith Links. Deze club geldt als de oudste golfclub ter wereld. Tien jaar later, in 1754, werd de Society of St Andrews Golfers opgericht, die zou uitgroeien tot de Royal and Ancient Golf Club of St Andrews, kortweg de R&A, jarenlang de hoeder van de regels. St Andrews wordt tot op de dag van vandaag het thuis van golf genoemd.

Uit diezelfde stad komt ook een standaard die de hele wereld nog volgt. In 1764 bracht St Andrews zijn baan terug van 22 naar 18 holes, en die achttien werden de norm. De Old Course is de oudste baan waarop nog onafgebroken wordt gespeeld.

Van veren bal tot wereldsport

Ook het materiaal ontwikkelde zich. De eerste ballen waren van hout, later kwam de featherie, een leren zakje strak gevuld met gekookte veren, duur en kwetsbaar. In 1848 maakte de gutta-percha bal, gemaakt van gedroogd boomsap, de ballen goedkoper en duurzamer, waardoor het spel voor veel meer mensen bereikbaar werd. Rond 1900 volgde de bal met rubberen kern, de voorloper van de moderne golfbal.

In de negentiende eeuw verspreidde golf zich buiten Schotland, eerst naar Engeland en daarna, via de Britse handel en het Britse rijk, over de hele wereld. In 1860 werd op Prestwick de eerste Open Championship gespeeld: acht professionals speelden op één dag drie ronden over een baan van twaalf holes. Het was het begin van het wedstrijdgolf. In de twintigste eeuw maakte televisie van toernooien als The Open en The Masters een wereldwijd spektakel, met sterren als Arnold Palmer, Jack Nicklaus en Tiger Woods. In 2016 keerde golf zelfs terug op het olympische programma.

Golf vandaag

Van een verboden tijdverdrijf aan de Schotse kust groeide golf uit tot een sport die door tientallen miljoenen mensen wereldwijd wordt gespeeld, met de R&A en de Amerikaanse USGA als gezamenlijke hoeders van de regels. De kern is in al die eeuwen niet veranderd: een bal, een club en de uitdaging om met zo min mogelijk slagen de hole te bereiken. En het mooie is: iedereen kan er vandaag nog aan beginnen. Wil je zelf je eerste hoofdstuk in dit verhaal schrijven, dan start je met je GVB. Bij Zalm Golf leer je de basis van meet af aan goed, of je nu net begint met golfen of je aanmeldt voor een GVB-cursus.