Foursome en greensome: samen één bal spelen, en wie slaat wanneer

Op de meeste clubs is er minstens één wedstrijd per jaar waar je je in moet schrijven met een partner en waarbij je samen één bal speelt. Voor wie het nooit heeft gedaan klinkt dat gezellig, en dat is het ook, maar het is ook de spelvorm waarin de meeste regelfouten worden gemaakt. Meestal onbewust, en meestal in de volgorde van slaan. In deze tip lees je hoe foursome en greensome werken, wat het verschil is, en waarom je je partner na afloop meestal nog steeds mag.

Kort gezegd: bij een foursome slaan jullie om de beurt met één bal, ook op de tee. Bij een greensome slaan jullie allebei af, kiezen de beste bal, en slaan daarna om de beurt verder.

Foursome: om en om, van tee tot hole

De officiële naam in de Golfregels is Foursomes, in het Engels ook wel alternate shot. Twee spelers vormen samen één partij en spelen één bal.

De kern:

1. Op de eerste tee kiezen jullie wie afslaat. Dat mag je zelf bepalen, tenzij het wedstrijdreglement iets anders voorschrijft.
2. Daarna wisselen jullie per hole van afslag. Slaat jij af op hole 1, dan slaat je partner af op hole 2, jij weer op hole 3, enzovoort. In de praktijk: de een doet de oneven holes, de ander de even.
3. Binnen de hole sla je om en om. Slaat je partner af, dan sla jij de tweede slag, hij de derde, jij de vierde.
4. Strafslagen tellen niet mee voor de beurt. Dit is het detail dat het vaakst misgaat. Krijg je een strafslag, dan verandert dat niets aan wie er aan de beurt is om te slaan. Alleen echte slagen wisselen de beurt.

Dat vierde punt verdient een voorbeeld. Je partner slaat af en de bal gaat in het water. Jij bent aan de beurt voor de volgende slag, en de strafslag verandert daar niets aan. Jij dropt dus en jij slaat.

De regels die je verder moet kennen

Ieder mag handelingen doen voor de partij. Je partner mag jouw bal markeren, oppakken, droppen of terugleggen, ook als jij aan de beurt bent om te slaan. Dat is handig en het scheelt tijd.

Bij een provisional slaat degene wiens beurt het is. Slaat je partner de afslag out of bounds, dan sla jij de provisional, want jij bent aan de beurt voor de volgende slag.

Bij een geannuleerde slag blijft dezelfde speler aan de beurt. Moet een slag om welke reden dan ook opnieuw, dan doet degene die hem sloeg dat opnieuw.

Jullie mogen clubs delen, zolang jullie samen niet meer dan veertien clubs hebben. Dat is een uitzondering op de normale regel, zie De 14-clubregel.

Je mag niet achter je partner gaan staan op het verlengde van de speellijn om te zien wat de bal doet. Dat levert de algemene straf op.

Wat als je in de verkeerde volgorde slaat?

Dat is de klassieke blunder, en de straf is stevig: de algemene straf. Bij matchplay verlies je de hole, bij strokeplay krijg je twee slagen.

Bij strokeplay moet je de fout bovendien herstellen. De juiste partner slaat opnieuw vanaf de plek waar de verkeerde slag werd gemaakt. De verkeerde slag en alles wat daarna kwam telt niet mee. Corrigeer je het niet voordat je afslaat op de volgende hole, of voordat je je kaart inlevert bij de laatste hole, dan volgt diskwalificatie.

Praktisch advies: spreek op elke tee hardop af wie er aan de beurt is. Klinkt overdreven, maar na een hole met twee strafslagen en een drop is iedereen de tel kwijt.

Greensome: allebei afslaan, dan om en om

Greensome is een variant die je op clubs veel vaker tegenkomt dan de echte foursome, en met reden: hij is een stuk vriendelijker.

Hoe het werkt:

1. Jullie slaan allebei af op elke hole.
2. Jullie kiezen de beste van de twee afslagen en pakken de andere bal op.
3. Degene wiens bal níét is gekozen, slaat de volgende slag.
4. Daarna sla je om en om tot de bal in de hole ligt.

Dat derde punt is de logica van de vorm: wie een slechte drive slaat, wordt er niet voor gestraft en mag meteen de tweede slag doen.

Belangrijk: greensome staat niet in de Golfregels

Dit is een detail dat veel spelers niet weten. De Golfregels benoemen Foursomes en Four-Ball als officiële spelvormen, maar greensome en scramble niet. In de regels staat expliciet dat golf ook in andere vormen wordt gespeeld en dat de regels daarvoor kunnen worden aangepast.

Praktisch betekent dat: het wedstrijdreglement van je club bepaalt hoe het precies werkt. Vooral bij de handicapverrekening lopen de methodes uiteen. Lees dus altijd het reglement of vraag het na bij de wedstrijdcommissie.

Varianten die je tegenkomt

• Canadian foursome of Amerikaanse greensome: allebei afslaan, beste bal kiezen, en dan gaat degene wiens bal gekozen is juist wél door. Precies omgekeerd dus. Verwarrend, en de reden dat je het reglement moet lezen.
• Gruesome of worst ball greensome: de tegenstander kiest welke van jullie twee afslagen jullie moeten spelen. Gemeen en verrassend leuk.

De verschillen op een rij

Four-ball is de vorm waarbij ieder zijn eigen bal speelt en de beste score van de twee telt per hole. Dat is de meest ontspannen partnervorm, maar ook de traagste.

Tactiek: hoe je de holes verdeelt

Bij een foursome is er één beslissing die je voor de ronde neemt en die je hele wedstrijd bepaalt: wie slaat af op de oneven holes.

Kijk daarvoor niet naar wie het beste speelt, maar naar de baan.

Bepaal welke afslagen de lastigste zijn. Zitten de smalle holes met water rechts vooral in de oneven nummers, laat dan de speler met de betrouwbaarste afslag die kant nemen.

Kijk naar de par 3's. Op een par 3 slaat degene die afslaat direct naar de green, en de ander mag putten. Wil je je beste putter aan het werk hebben, dan let je daarop.

Denk aan de afstand. Op lange par 5's is het prettig als de langste hitter de afslag doet.

Bij een greensome vervalt dit grotendeels, omdat jullie allebei afslaan. Daar zit de tactiek meer in de keuze van de bal: een iets kortere drive op de fairway is bijna altijd beter dan een lange in de rough.

De sociale kant: hoe je je partner niet kwijtraakt

Foursome heeft een reputatie, en die is verdiend. Jij slaat de bal in de bunker en je partner mag hem eruit halen. Dat vraagt om afspraken.

• Spreek vooraf af dat er niet gecoacht wordt. Advies geven aan je partner mág in deze vorm, maar dat betekent niet dat het verstandig is. De meeste ergernis ontstaat door welgemeende tips na een slechte slag.
• Speel voor je partner, niet voor jezelf. Ligt je partner niet lekker in bunkers? Speel dan naar de veilige kant van de green, ook als de vlag ergens anders staat.
• Wees eerlijk over je afstanden. Als je een club echt niet ver genoeg slaat, zeg dat dan voordat je partner een risicovolle keuze maakt.
• Vier de goede slagen hardop. Klinkt soft, maar in een vorm waarin je elkaars fouten opruimt, werkt dat aantoonbaar beter dan zwijgen.

Meer over gedrag op de baan staat in Golfetiquette voor beginners.

Waarom clubs deze vormen graag inplannen

Er is een praktische reden dat foursome en greensome zo vaak op de kalender staan: snelheid. Met één bal per twee spelers speelt een flight van vier in ongeveer drie uur in plaats van vier tot vijf. Op een drukke wedstrijddag scheelt dat de hele planning.

Daarnaast maakt het niveauverschillen kleiner. Een beginner die met een ervaren speler een greensome speelt, draagt echt bij, en dat is in four-ball veel minder het geval.

Veelgestelde vragen

Mag ik mijn partner advies geven? Ja. Binnen een partij mogen partners elkaar advies geven, en hun caddies ook. Dat is anders dan tegen andere spelers, waar advies verboden is.

Wie tekent de scorekaart? Bij strokeplay hoeft maar één van de twee partners de scores van de partij te certificeren.

Wat als mijn partner te laat is bij de start? Degene die als eerste slaat moet op de starttijd klaarstaan op de afslagplaats. De ander moet aanwezig zijn, ofwel bij de start ofwel verderop op de hole waar de bal ongeveer terechtkomt.

Tellen foursome-wedstrijden mee voor mijn handicap? Meestal niet, omdat het geen individuele score is. Vraag het na bij je club. Zie Wat is een golfhandicap.

Hoe worden handicaps verrekend? Dat verschilt per vorm en per club. Bij foursome is een gangbare methode de helft van de opgetelde handicaps, bij greensome vaak een percentage van beide. Het wedstrijdreglement is leidend.

Wat als we allebei de bal kwijtraken bij een greensome? Dan geldt gewoon de normale procedure voor een verloren bal, zie Out of bounds.

Schrijf je een keer in

Als je nog nooit een clubwedstrijd hebt gespeeld, is een greensome de beste eerste stap. De druk is lager dan bij een individuele wedstrijd, je speelt in drie uur in plaats van vijf, en één slechte slag wordt meteen door je partner opgevangen.

Bij Zalm Golf komen de spelvormen tijdens de Handicap 54-cursus aan bod, zodat je weet waar je aan begint als de inschrijflijst op het mededelingenbord hangt. Lees ook Matchplay uitgelegd en Je eerste clubwedstrijd.